TALABALARDA IJTIMOIY YETUKLIKNI SHAKLLANTIRISH ORQALI TA’LIM SIFATINI OSHIRISHNING PSIXOLOGIK MEXANIZMLARI
Annotatsiya va maqola mazmuni
Anotatsiya (UZ)
Mazkur maqolada talabalarda ijtimoiy yetuklikni shakllantirish orqali ta’lim sifatini oshirishning psixologik mexanizmlari ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqotda ijtimoiy yetuklikning talaba shaxsining rivojlanishidagi o‘rni, uning ta’lim jarayonidagi faolligi, o‘quv motivatsiyasi, refleksiv qobiliyatlari, kommunikativ kompetentligi, ijtimoiy moslashuvi hamda mas’uliyat hissi bilan o‘zaro bog‘liqligi yoritilgan. Shuningdek, ijtimoiy yetuklikni rivojlantirishning psixologik mexanizmlari sifatida ichki motivatsiyani shakllantirish, refleksiv yondashuvni rivojlantirish, ijtimoiy hamkorlikni kuchaytirish va shaxsiy o‘zini boshqarish kompetensiyalarini takomillashtirish masalalari tahlil qilingan. Tadqiqot natijalari talabalarning ta’lim jarayonidagi samaradorligini oshirish, mustaqil fikrlashini rivojlantirish va oliy ta’lim tizimida psixologik yondashuvlarni takomillashtirish uchun nazariy hamda amaliy ahamiyat kasb etadi.
Аннотация (RUS)
В данной статье представлен научно-теоретический анализ психологических механизмов повышения качества образования посредством формирования социальной зрелости у студентов. Исследование раскрывает роль социальной зрелости в развитии личности студента, её взаимосвязь с учебной активностью, учебной мотивацией, рефлексивными способностями, коммуникативной компетентностью, социальной адаптацией и ответственностью. Особое внимание уделено психологическим механизмам формирования социальной зрелости, включая развитие внутренней мотивации, рефлексивного подхода, усиление социального взаимодействия и совершенствование навыков саморегуляции личности. Результаты исследования имеют теоретическое и практическое значение для повышения эффективности образовательного процесса и совершенствования психологического сопровождения в системе высшего образования.
Abstract (EN)
This article presents a scientific and theoretical analysis of psychological mechanisms for improving the quality of education through the development of social maturity among students. The study examines the role of social maturity in student personality development and its relationship with academic engagement, learning motivation, reflective abilities, communicative competence, social adaptation, and responsibility. Particular attention is given to the psychological mechanisms underlying the formation of social maturity, including the development of intrinsic motivation, reflective practices, social interaction, and self-regulation Ta’limda istiqbolli izlanishlar - xalqaro ilmiy-metodik jurnal № 7/2026 ISSN: 3060-527X competencies. The findings provide theoretical and practical implications for improving educational effectiveness, enhancing independent learning, and advancing psychological approaches within higher education.
Adabiyotlar
Mirziyoyev Sh.M. Yangi Oʻzbekiston strategiyasi. – Toshkent: Oʻzbekiston, 2021. – 464 b.
Mirziyoyev Sh.M. Erkin va farovon, demokratik Oʻzbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz. – Toshkent: Oʻzbekiston, 2016. – 56 b.
Mirziyoyev Sh.M. Milliy taraqqiyot yoʻlimizni qat’iyat bilan davom ettirib, yangi bosqichga ko‘taramiz. – Toshkent: Oʻzbekiston, 2017. – 592 b.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining oliy ta’lim tizimini rivojlantirish hamda ta’lim sifatini oshirishga oid farmon va qarorlari.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022–2026 yillarga moʻljallangan Yangi Oʻzbekiston taraqqiyot strategiyasiga oid normativ-huquqiy hujjatlari.
Bandura A. Social Foundations of Thought and Action: A Social Cognitive Theory. – Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall, 1986. № 7/2026 ISSN: 3060-527X
Deci E.L., Ryan R.M. Intrinsic Motivation and Self-Determination in Human Behavior. – New York: Plenum Press, 1985.
Erikson E.H. Identity: Youth and Crisis. – New York: W.W. Norton & Company, 1968.
Maslow A.H. Motivation and Personality. 3rd ed. – New York: Harper & Row, 1987.
Rogers C.R. Freedom to Learn for the 80s. – Columbus: Charles E. Merrill Publishing Company, 1983.
Vygotsky L.S. Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes. – Cambridge: Harvard University Press, 1978.
Леонтьев А.Н. Деятельность. Сознание. Личность. – Москва: Политиздат, 1975.
Асмолов А.Г. Психология личности: культурно-историческое понимание развития человека. – Москва: Смысл, 2007.
Андреева Г.М. Социальная психология. – Москва: Аспект Пресс, 2001.
Зимняя И.А. Педагогическая психология. – Москва: Логос, 2004.
G‘oziyev E.G‘. Umumiy psixologiya. – Toshkent: O‘zbekiston, 2010.
Nishonova Z.T., Alimuhamedov S.A. Rivojlanish psixologiyasi va pedagogik psixologiya. – Toshkent, 2017.
Davletshin M.G. Yosh va pedagogik psixologiya. – Toshkent: O‘qituvchi, 2004.
Tolipov O‘., Usmonboyeva M. Pedagogik texnologiyalar va pedagogik mahorat. – Toshkent, 2012.
Oliy ta’limda ta’lim sifati, ijtimoiy yetuklik va talaba shaxsining rivojlanishiga oid zamonaviy ilmiy tadqiqotlar.
Psixologik mexanizmlar va ta’lim samaradorligi bo‘yicha mahalliy hamda xalqaro ilmiy maqolalar va monografiyalar.