Logo
FAN ISTIQBOLLARI ILMIY PLATFORMASI

Til tanlash

Ro'yxatdan o'tish Kirish
Hero Background
Ilmiy maqola
O'zbekcha

MURAKKAB YUKLAMALARNI HISOBGA OLGAN HOLDA 15-16 YOSHDAGI SPORTCHILARNING MAXSUS TAYYORGARLIGINI TAKOMILLASHTIRISH VA ANIQLASH

Ta'limda Istiqbolli Izlanishlar xalqaro ilmiy metodik jurnal
Iyul 2026
2026-yil 7-son, 1-qism
Pages 302-307
1 Views

Annotatsiya va maqola mazmuni

Anotatsiya (UZ)

Maqolada 15-16 yoshdagi sportchilarning maxsus tayyorgarligini murakkab yuklamalar sharoitida aniqlash va takomillashtirish masalasi ilmiy-metodik jihatdan tahlil qilindi. Tadqiqotning maqsadi yuklama hajmi, intensivligi, koordinatsion murakkabligi, texnik barqarorlik va tiklanish ko‘rsatkichlarini yagona baholash tizimida asoslashdan iborat. Tahliliy-metodik yondashuv asosida tezkor-kuch tayyorgarligi, maxsus chidamlilik, koordinatsion barqarorlik, funksional tiklanish va psixofiziologik holat asosiy mezon sifatida belgilandi. Natijalar mashg‘ulotni bosqichma-bosqich rejalashtirish, individual me’yorlash va tiklanish bilan muvofiqlashtirish zarurligini ko‘rsatadi.

Kalit so'zlar: murakkab yuklama, 15-16 yoshdagi sportchilar, maxsus tayyorgarlik, sport mashg‘uloti, yuklama monitoringi, tezkor-kuch tayyorgarligi, maxsus chidamlilik, funksional tiklanish. СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ И ОПРЕДЕЛЕНИЕ СПЕЦИАЛЬНОЙ ПОДГОТОВЛЕННОСТИ СПОРТСМЕНОВ 15-16 ЛЕТ С УЧЕТОМ СЛОЖНЫХ НАГРУЗОК

Аннотация (RUS)

В статье научно-методически проанализированы вопросы определения и совершенствования специальной подготовленности спортсменов 15-16 лет в условиях сложных тренировочных нагрузок. Цель исследования заключается в обосновании единой системы оценки объема, интенсивности, координационной сложности, технической устойчивости и восстановления. На основе аналитико-методического подхода выделены скоростно-силовая подготовленность, специальная выносливость, координационная устойчивость, функциональное восстановление и психофизиологическое состояние как основные критерии диагностики. Результаты показывают необходимость поэтапного планирования, индивидуального нормирования и согласования нагрузки со средствами восстановления.

Ключевые слова: сложная нагрузка, спортсмены 15-16 лет, специальная подготовленность, тренировочный процесс, мониторинг нагрузки, скоростно-силовая подготовка, специальная выносливость, функциональное восстановление. IMPROVING AND ASSESSING THE SPECIAL PREPAREDNESS OF 15-16-YEAR- OLD ATHLETES TAKING INTO ACCOUNT COMPLEX TRAINING LOADS

Abstract (EN)

The article provides a scientific and methodological analysis of improving and assessing the special preparedness of 15-16-year-old athletes under complex training loads. The purpose of the study is to substantiate an integrated system for evaluating load volume, intensity, coordination complexity, technical stability and recovery indicators. Based on an analytical- methodological approach, speed-strength preparedness, special endurance, coordination stability, functional recovery and psychophysiological state were identified as key diagnostic criteria. The findings indicate the need for gradual planning, individual regulation of training loads and their coordination with recovery measures. Ta’limda istiqbolli izlanishlar - xalqaro ilmiy-metodik jurnal № 7/2026 ISSN: 3060-527X

Keywords: complex load, 15-16-year-old athletes, special preparedness, sports training, load monitoring, speed-strength training, special endurance, functional recovery

Adabiyotlar

[1]

O‘zbekiston Respublikasining “Jismoniy tarbiya va sport to‘g‘risida”gi O‘RQ-394-son Qonuni. 2015-yil 4-sentabr. Available at: https://lex.uz

[2]

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PF-5924-son Farmoni. “O‘zbekiston Respublikasida jismoniy tarbiya va sportni yanada takomillashtirish va ommalashtirish chora- tadbirlari to‘g‘risida”. 2020-yil 24-yanvar. Available at: https://lex.uz

[3]

Matveyev L.P. Obshchaya teoriya sporta i yeye prikladnye aspekty [General theory of sport and its applied aspects]. Moscow: Sovetskiy sport, 2020. 340 p. In Russ.

[4]

Platonov V.N. Sistema podgotovki sportsmenov v olimpiyskom sporte [System of athletes’ training in Olympic sport]. Kyiv: Olimpiyskaya literatura, 2025. 752 p. In Russ.

[5]

Bompa T.O., Haff G.G. Periodization: Theory and Methodology of Training. Champaign: Human Kinetics, 2019. 411 p.

[6]

Issurin V.B. Block Periodization: Breakthrough in Sport Training. Michigan: Ultimate Athlete Concepts, 2018. 226 p.

[7]

Verkhoshansky Y.V. Special Strength Training: Manual for Coaches. Rome: Verkhoshansky SSTM, 2021. 238 p.

[8]

Zatsiorsky V.M., Kraemer W.J. Science and Practice of Strength Training. Champaign: Human Kinetics, 2016. 251 p.

[9]

Baechle T.R., Earle R.W. Essentials of Strength Training and Conditioning. Champaign: Human Kinetics, 2018. 641 p.

[10]

Balyi I., Way R., Higgs C. Long-Term Athlete Development. Champaign: Human Kinetics, 2023. 296 p.