ONKOLOGIK KASALLIKKA CHALINGAN BEMORLARDA EMOTSIONAL BARQARORLIKNI SHAKLLANTIRISHNING PSIXOLOGIK OMILLARI
Annotatsiya va maqola mazmuni
Anotatsiya (UZ)
Mazkur maqolada onkologik kasallikka chalingan bemorlarda emotsional barqarorlikni shakllantirishning psixologik omillari ilmiy-nazariy hamda amaliy jihatdan tahlil qilingan. Onkologik kasallik tashxisi bemor hayotida kuchli psixologik stressni yuzaga keltirib, xavotir, depressiv holatlar, qo‘rquv, emotsional zo‘riqish va kelajakka nisbatan noaniqlik hissini kuchaytirishi asoslab berilgan. Tadqiqotda emotsional barqarorlikning psixologik mazmuni, uning shaxsning ruhiy salomatligi va davolanish jarayonidagi ahamiyati, shuningdek, emotsional barqarorlikning shakllanishiga ta’sir etuvchi individual, oilaviy va ijtimoiy omillar yoritilgan. Psixologik rezilyentlik, stressni boshqarish ko‘nikmalari, konstruktiv koping strategiyalari, o‘zini- o‘zi boshqarish, ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash va psixologik maslahat xizmatlarining bemorlarning emotsional holatini barqarorlashtirishdagi o‘rni tahlil etilgan. Shuningdek, multidissiplinar yondashuv, psixoedukatsiya va kognitiv-xulq-atvor terapiyasi elementlarini qo‘llash orqali bemorlarning ruhiy moslashuvini kuchaytirish hamda hayot sifatini yaxshilash imkoniyatlari asoslab berilgan. Tadqiqot natijalari onkologik bemorlarning emotsional farovonligini ta’minlash, psixologik yordam tizimini takomillashtirish va davolash samaradorligini oshirishga qaratilgan ilmiy-amaliy tavsiyalarni ishlab chiqishga xizmat qiladi.
Аннотация (RUS)
В данной статье представлен научно-теоретический и практический анализ психологических факторов формирования эмоциональной устойчивости у пациентов с онкологическими заболеваниями. Показано, что диагноз онкологического заболевания является мощным психотравмирующим фактором, сопровождающимся тревожностью, депрессивными состояниями, страхом, эмоциональным напряжением и неопределённостью относительно будущего. Рассмотрены психологическая сущность эмоциональной устойчивости, её значение для психического здоровья и эффективности лечения, а также индивидуальные, семейные и социальные факторы, влияющие на её формирование. Особое внимание уделено роли психологической резильентности, навыков управления стрессом, конструктивных копинг-стратегий, саморегуляции, социальной поддержки и психологического консультирования в стабилизации эмоционального состояния пациентов. Обоснована эффективность мультидисциплинарного подхода, психообразования и элементов когнитивно-поведенческой терапии в укреплении психологической адаптации и повышении качества жизни онкологических больных. Результаты исследования могут быть использованы при совершенствовании системы психологической помощи и разработке практических рекомендаций по поддержанию эмоционального благополучия пациентов.
Abstract (EN)
This article presents a scientific and practical analysis of the psychological factors involved in the development of emotional stability among patients with oncological diseases. A cancer diagnosis is recognized as a major psychological stressor that often leads to anxiety, depression, fear, emotional distress, and uncertainty about the future. The study examines the concept of emotional stability and its importance for mental health, treatment adherence, and successful rehabilitation. It also explores the individual, family, and social factors that contribute to emotional resilience in cancer patients. Particular attention is given to the roles of psychological resilience, stress management skills, constructive coping strategies, self-regulation, social support, and psychological counseling in maintaining emotional balance. Furthermore, the article substantiates the effectiveness of multidisciplinary care, psychoeducation, and cognitive behavioral therapy techniques in strengthening psychological adaptation and improving patients' quality of life. The findings provide a scientific basis for enhancing psychological support services and developing evidence-based recommendations aimed at promoting emotional well-being and improving treatment outcomes for oncology patients.
Adabiyotlar
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni. “O‘zbekiston – 2030” strategiyasi to‘g‘risida. PF–158-son. 2023-yil 11-sentabr.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni. “O‘zbekiston Respublikasi sog‘liqni saqlash tizimini tubdan takomillashtirish bo‘yicha kompleks chora-tadbirlar to‘g‘risida”. PF– 5590-son. 2018-yil 7-dekabr.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Qarori. “Aholiga onkologik yordam ko‘rsatish tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”. PQ–2666-son. 2016-yil 21-noyabr.
O‘zbekiston Respublikasining Qonuni. “Fuqarolar sog‘lig‘ini saqlash to‘g‘risida” (yangi tahriri). O‘RQ–265-II.
Holland J. C., Breitbart W. S., Jacobsen P. B., Lederberg M. S., Loscalzo M. J., McCorkle R. Psycho-Oncology. 3rd ed. New York: Oxford University Press, 2015.
Holland J. C., Andersen B. L., Breitbart W. S., va boshqalar. Distress Management // Journal of the National Comprehensive Cancer Network. 2013. Vol. 11(2). P. 190–209.
Lazarus R. S., Folkman S. Stress, Appraisal, and Coping. New York: Springer Publishing Company, 2014.
Bonanno G. A. The End of Trauma: How the New Science of Resilience Is Changing How We Think About PTSD. New York: Basic Books, 2021.
Masten A. S. Ordinary Magic: Resilience in Development. New York: Guilford Press, 2014.
Seligman M. E. P. Flourish: A Visionary New Understanding of Happiness and Well- being. New York: Atria Books, 2018.
Cohen S., Underwood L. G., Gottlieb B. H. Social Support Measurement and Intervention: A Guide for Health and Social Scientists. Oxford: Oxford University Press, 2019.
Greer J. A., Applebaum A. J., Jacobsen J. C. Understanding and Addressing the Role of Coping in Cancer Care // CA: A Cancer Journal for Clinicians. 2020. Vol. 70(5). P. 329–344.
Stanton A. L., Rowland J. H., Ganz P. A. Life after Diagnosis and Treatment of Cancer // Journal of Clinical Oncology. 2015. Vol. 33(19). P. 2125–2132.