YOSHLARDA PSIXOLOGIK IMMUNITETNI SHAKLLANTIRISHNING ILMIY NAZARIY ASOSLARI VA AMALIY MEXANIZMLARI
Annotatsiya va maqola mazmuni
Anotatsiya (UZ)
Ushbu maqolada global axborotlashuv sharoitida yoshlarda destruktiv ta’sirlarga qarshi psixologik immunitetni shakllantirishning ilmiy-nazariy va huquqiy-pedagogik asoslari tadqiq etilgan. Xorijiy, MDH va mahalliy olimlarning psixologik barqarorlik hamda kognitiv mudofaa tizimiga oid konsepsiyalari qiyosiy tahlil qilingan. Muammoning amaliy yechimi sifatida ta’lim ekotizimida qo‘llaniladigan uch bosqichli kompleks mudofaa mexanizmlari taklif etilgan.
Аннотация (RUS)
В данной статье исследуются научно-теоретические и правово- педагогические основы формирования у молодежи психологического иммунитета против деструктивных влияний в условиях глобальной информатизации. Проведен сравнительный анализ концепций зарубежных ученых, исследователей стран СНГ и отечественных авторов в области психологической устойчивости и системы когнитивной защиты. В качестве практического решения проблемы предложены трехступенчатые комплексные механизмы защиты, применяемые в образовательной экосистеме.
Abstract (EN)
This article explores the scientific-theoretical and legal-pedagogical foundations of forming psychological immunity against destructive influences among youth in the context of global informatization. A comparative analysis of international, CIS, and local scholars' concepts regarding psychological resilience and cognitive defense systems is conducted. As a practical solution to the problem, a three-tiered comprehensive defense mechanism for application within the educational ecosystem is proposed.
Adabiyotlar
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktabrdagi "Raqamli O‘zbekiston - 2030" strategiyasini tasdiqlash va uni muvaffaqiyatli amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida"gi PF-6079-sonli Farmoni // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi "2022–2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida"gi PF-60-sonli Farmoni // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 7-iyundagi "Prezident maktablari va ijod maktablarida ta’lim-tarbiya jarayonini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida"gi 352-sonli qarori // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi.
Анисимов С.А. Социально-психологические факторы гуманизации образовательной среды. – Санкт-Петербург: Питер, 2018. – 240 с.
American Psychological Association (APA). Health Advisory on Social Media Use in Adolescence. – Washington, D.C., 2023. – 12 p.
Barotov Sh.R. Psixologik xizmat asoslari. – Toshkent: "Navro‘z", 2017. – 320 b.
Carr N. The Shallows: What the Internet Is Doing to Our Brains. – New York: W.W. Norton & Company, 2020. – 304 p.
Cyrulnik B. Un merveilleux malheur. – Paris: Odile Jacob, 2002. – 224 p.
Деркач А.А. Акмеологические основы профессионального развития. – Москва: МПСИ; Воронеж: НПО "МОДЕК," 2004. – 752 с.
G‘oziyev E.G‘. O‘smir psixologiyasi. – Toshkent: "O‘qituvchi", 2011. – 208 b.
Ismoilova A.R. Boshlang’ich sinf o’quvchilarini muloqotga o’rgatishda psixologik metodlarning o’rni // O‘zbekiston Milliy universiteti xabarlari. – Toshkent, 2026. – № 7. – ISSN 2181-7324.
Леонтьев Д.А. Личностный потенциал: структура и диагностика. – Москва: Смысл, 2011. – 680 с.
Nishanova Z.T. Mustaqil fikrlashni shakllantirishning psixologik asoslari. – Toshkent: "Fan va texnologiya", 2014. – 240 b.
Pew Research Center. Teens, Social Media and Technology: Cognitive Vulnerabilities and Digital Resilience. – Washington, D.C., 2023. – 45 p.
Seligman M.E.P. Learned Optimism: How to Change Your Mind and Your Life. – New York: Vintage Books, 2006. – 336 p.
Twenge J.M. iGen: Why Today's Super-Connected Kids Are Growing Up Less Rebellious, More Tolerant, Less Prepared for Adulthood. – New York: Atria Books, 2017. – 352 p.
Werner E.E., Smith R.S. Overcoming the Odds: High Risk Children from Birth to Adulthood. – Ithaca: Cornell University Press, 1992. – 280 p.