O‘SMIRLARDA MILLIY O‘ZLIKNI ANGLASHNI SHAKLLANTIRISHNING PSIXOLOGIK-PEDAGOGIK ASOSLARI
Annotatsiya va maqola mazmuni
Anotatsiya (UZ)
Ushbu maqolada o‘smirlik davrida milliy o‘zlikni anglashni shakllantirishning psixologik va pedagogik asoslari tahlil qilinadi. Tadqiqotda o‘smir shaxsining kognitiv, emotsional va ijtimoiy rivojlanish xususiyatlari, shuningdek, ta’lim muhitida milliy qadriyatlar, madaniy identifikatsiya va ijtimoiy tajribaning o‘rni ilmiy jihatdan asoslanadi. Milliy o‘zlikni anglash jarayonining shakllanishiga ta’sir etuvchi ichki (shaxsiy motivatsiya, o‘zini anglash darajasi) va tashqi (oila, ta’lim muassasasi, ijtimoiy muhit) omillar tizimli ravishda ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, maqolada pedagogik yondashuvlar, tarbiyaviy texnologiyalar va psixologik mexanizmlar integratsiyasi asosida samarali model ishlab chiqish masalalari yoritiladi.
Аннотация (RUS)
В данной статье анализируются психологические и педагогические основы формирования национального самосознания у подростков. Рассматриваются когнитивные, эмоциональные и социальные особенности развития личности подростка, а также роль образовательной среды, национальных ценностей и процесса культурной идентификации. Системно изучаются внутренние (самомотивация, уровень самосознания) и внешние (семья, образовательные учреждения, социальная среда) факторы, влияющие на формирование национального самосознания. Особое внимание уделяется интеграции педагогических подходов и психологических механизмов для разработки эффективных воспитательных моделей.
Abstract (EN)
This article analyzes the psychological and pedagogical foundations of developing national identity in adolescents. It examines the cognitive, emotional, and social characteristics of adolescent development, as well as the role of educational environments, national values, and cultural identification processes. Internal (self-motivation, level of self-awareness) and external (family, educational institutions, social environment) factors influencing the formation of national identity are systematically considered. The article also highlights the integration of pedagogical approaches and psychological mechanisms in developing effective educational models.
Adabiyotlar
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni. “Yangi O‘zbekiston taraqqiyot strategiyasi” (2022–2026 yillar uchun).
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Qarori. “Ma’naviy-ma’rifiy ishlar samaradorligini oshirish va sohani yangi bosqichga olib chiqish chora-tadbirlari to‘g‘risida”.
O‘zbekiston Respublikasi “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni (2020-yil tahriri).
O‘zbekiston Respublikasi “Yoshlarga oid davlat siyosati to‘g‘risida”gi Qonuni.
G‘oziev E. G. Psixologiya. - Toshkent: O‘zbekiston Milliy ensiklopediyasi nashriyoti, 2010.
Karimova V. M. Ijtimoiy psixologiya. - Toshkent: Fan va texnologiya, 2012.
Jabborov A. Shaxs psixologiyasi va rivojlanish muammolari. - Toshkent: Universitet, 2018.
Hasanov B. Pedagogika nazariyasi va amaliyoti. - Toshkent: O‘qituvchi, 2019.
Xorijiy ilmiy manbalar
Erikson, E. H. Identity: Youth and Crisis. - New York: W. W. Norton & Company, 2018.
Marcia, J. E. Development and Validation of Ego-Identity Status. Journal of Personality and Social Psychology, 2014.
Mead, G. H. Mind, Self, and Society. - Chicago: University of Chicago Press, 2015.
Schwartz, S. J. The Evolution of Identity Theory. - Cambridge University Press, 2020.